FANDOM


"Albowiem […] Łado, Jassa, Kuja, Nija […] które są [...] imionami bożków tu w Polsce czczonych, jak zaświadczają niektóre kroniki samych Polaków…"

- Łukasz z Wielkiego Koźmina (1370 - 1412)

"Naprzód tedy Polacy, Pomorczycy, Mazurowie ty naprzedniejsze bogi mieli: Jowisza, którego zwali Jessa, tego chwalili za wszechmocnego i za dawcę wszech dóbr..."

- Maciej Stryjkowski (1547 - 1593)

"[…] a jich broni Jaster" "[…] a w barabónach Jastrzëbóg – biôjta jich szëkac" "[…] Jastrzëbóg, on tam pewno je…"

- Porzekadła kaszubskie


Jessa, Jesza  (mit. słowiańska) - Naczelne bóstwo panteonu czczone u Słowian Zachodnich. Najbardziej tajemniczy z Bogów dawnych Polaków. Gromowładny twórca błyskawicy kierujący losem, zsyłający wydarzenia niekiedy szczęśliwe, a niekiedy tragiczne.


Jemu ludność składała w ofierze woły i inne zwierzęta ofiarne. Najbardziej prawidłowa wymowa to Jasz/Jasza lub Jas/Jasa choć w zależności od regionu mogły pojawiać się inne formy, np Jaś/Jaśa (por. polscy: Jasień=Jaś=Jaszink). Większość znaczeń o takich rdzeniach ulega licznym modyfikacjom (s-ś-sz-ź-z, a-e-o-u). Imię Jassa wykazuje silne związki znaczeniowe z jasnością niebios, po czym najprawdopodobniej ekspanduje na inne pola znaczeniowe (jaść, jasion, jasieł itd).

Słowianie w odniesieniu do polskiego Jassy/Jessy kwalifikują się do grupy ludów indoeuropejskich gdzie rdzeń *ansu (pan, władca, bóg) przechodzi na bóstwa najwyższe i niebiańskie, czyli również: Celtowie - Esus, Germanie - Ass, Sarmaci - Uaszo (również plemię Jassowie), Persowie - Asza/Asura. Spokrewnione znaczeniowo indoeuropejskie *awes-, aus-, *awsa- (świecić, błyszczeć) objawia się natomiast w imieniu kaszubskiego boga Jaster/Jastrzebóg (jak dotąd ignorowanego w komparatystyce), a kulturowo najbliższego polańskiemu Jassie/Jessie. Oraz u rosyjskiego boga Usień/Awsień, a na gruncie bałtosłowiańskim u łotewskiego boga Jeusens/Jusens/Usinsz.

Interpretatio romana w odniesieniu do Jassy wydaje się być najbardziej prawidłowe, jeśli w pierwszym rzędzie zastosować je nie tyle do Jowisza co do dwu- lub czterogłowego Janusa, uważanego za poprzednika Jowisza. Janus dzierży klucz (por. polski herb Jasieńczyk i góra kultowa św.Piotr/Połom na kopcach jasienickich) analogicznie jak u wszystkich Słowian ludowy św. Jerzy, który otrzymuje klucz od Matki Boskiej lub Marzanny. Janus jest również bogiem wędrującym, jak słowiański Świętowit i Jaryło oraz postacie władców wędrujących z legend polskich.

Wiele wskazuje za tym, że święte zwierzęta Jassy/Jessy (obok wspomnianego powyżej białego rumaka) to orzeł, jastrząb i jaskółka. Jesion podobnie jak dąb, posiada wszelkie znamiona drzewa gromowego, w tym w wierzeniach ludowych moc odstraszającą węże (symbolizujące świat bóstw podziemi). Zwrócić tu można uwagę także na kwiat jasieniec piaskowy oraz chaber, dawniej zwany również jasieńcem.

Treści społeczności są dostępne na podstawie licencji CC-BY-SA , o ile nie zaznaczono inaczej.